Auteur: Leoni de Jong

Fieldlab Evenementen heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om, met het loslaten van delen van de generieke RIVM-maatregelen, veilige evenementen te organiseren. De eerste twee onderzoeken vonden plaats tijdens het Back to Live Congres op 15 februari en de theatervoorstelling van Guido Weijers op 20 februari, beide in het Beatrix Theater in Utrecht. Dit zijn zogenaamde Type I-evenementen, die in een indoorlocatie plaatsvinden en waar het publiek zich rustig gedraagt en voornamelijk vanaf één vaste plaats het evenement beleeft.

Het core-team voor het onderzoek bestaat uit medewerkers van het Fieldlab Evenementen programmateam, Radboudumc, LCB/BUAS en TU Delft, ondersteund door bedrijven zoals Bureau Franken, DCM, bureau Brandeis en onderzoekers van TNO en UTwente en TU Eindhoven.

Het onderzoek draait in de pilots van Fieldlab Evenementen om beantwoording van de hoofdvraag: Hoe beperken we het restrisico dat ontstaat door evenementen? Hiervoor is een risicoanalysemodel ontwikkeld, dat op basis van de variabelen rondom contact (frequentie, tijd en afstand) antwoord geeft op deze vraag. Hiertoe is in eerste instantie de impact van de bouwstenen op besmettingsrisico en de kans om te worden opgenomen in het ziekenhuis, per uur vergeleken met de situatie ‘thuis’.

Uit het risicomodel blijkt welke impact de bouwstenen en genomen maatregelen tijdens de evenementen hebben op de kans op besmetting en hospitalisatie per uur. Waar deze kansen bij een evenement zonder maatregelen aanmerkelijk hoger liggen, zijn deze op het testevent vrijwel gelijk aan de setting thuis. De grootste impact wordt bereikt door een toegangstest, met aanvullende impact van intelligent design en logistiek van het evenement en adequate ventilatie of buitenlucht.

Fieldlab Evenementen heeft de onderzoeksresultaten aangeboden aan het kabinet dat op haar beurt het Outbreak Management Team (OMT) advies vraagt uit te brengen naar aanleiding van die resultaten.

Het voorstel van Fieldlab Evenementen bestaat eruit dat evenementen van het type I, ondanks de lockdown, zo spoedig mogelijk weer plaats kunnen vinden, ook bij een hoge prevalentie van SARS-CoV-2, mits wordt voldaan aan de voorwaarden van de volgende set aan maatregelen:

• Sneltest op een decentrale plaats, dicht bij huis
• Sneltest op maximaal 24 uur van het einde van het evenement
• Gebruikmaking van een app of anderszins toegangscontrole op een negatief testresultaat
• Bezetting van de locatie met 50% van de capaciteit, met daarbij het doorbreken van de anderhalve meter-maatregel
• Gebruikmaken van scheidingsmogelijkheden van groepen op basis van de locatie
• Gebruik van een mond-neusmasker gedurende (tenminste) de bewegingsfase op locatie
• Ventilatie conform bouwbesluit
• Actieve communicatie met de bezoekers, voor, tijdens en na het event, tbv delen van relevante informatie en wijzen op het naleven van de maatregelen (b.v. middels app)

In het onderzoeksplan dat voor deze pilots is opgesteld, zijn acht bouwstenen geformuleerd. Hieronder die acht bouwstenen met daarbij de belangrijkste onderzoeksvraag en de voornaamste uitkomsten:

1. Gedrag: Houdt de bezoeker zijn/haar mondkapje op?

In de theatersetting houdt 98,4% van de bezoekers zich aan de instructies en gedraagt, indien daarom gevraagd, gedurende de gehele voorstelling een mond-neus masker.

2. Triage, Tracken en Tracen: Is het mogelijk aan de hand van een goede triage te voorkomen, dat mensen besmettelijk naar het evenement komen? Hoe kunnen mensen achteraf worden gevonden bij een positief testresultaat na afloop?

Triagevragen en temperatuurmeting aan de poort zorgen niet voor geweigerde personen, wel is het zinvol om triagevragen te stellen voorafgaand aan het vertrek vanaf huis, als reminder. 80% van de bezoekers downloadt de CoronaMelder app, waarmee bron- en contactonderzoek kan worden vereenvoudigd.

3. Bezoekersdynamiek: Hoeveel contactmomenten en van welke duur op welke afstand worden er gecreëerd bij het bezoek aan een type I evenement?

Het aantal risicovolle contacten (binnen 1,5 meter, langer dan 15 minuten cumulatief) is relatief beperkt. Tijdens het zakelijk congres worden de meeste contacten opgedaan in de periode dat er wordt rondgelopen in de foyer. Dat is een gevolg van het feit dat het hier een congres met een groot aantal branchegenoten betreft, die elkaar ter plaatse actief hebben opgezocht.

Bij theater is het aantal contacten lager dan tijdens het congres. De setting zonder tussenstoel levert, naar verwachting, het hoogste aantal contacten op. Eén groep die direct na binnenkomst met een borrelbox naar de plaats gaat, maakt geen gebruik van catering in de pauze. Dit levert twee contacten minder op dan bezoekers die zonder tussenruimte naast elkaar zitten. De derde groep, met tussenruimte en gebruik makend van de foyer, komt op hetzelfde aantal uit als de tweede groep.

4. Luchtkwaliteit: wat is de invloed van de aanwezigheid van bezoekers op de luchtkwaliteit in het theater?

Het Beatrixtheater heeft ventilatie conform bouwbesluit. Meting toont aan dat de grenswaarde van te weinig ventilatie niet bereikt wordt gedurende de theatervoorstelling en dat de voorwaarden van het bouwbesluit voldoen. Het effect van spatschermen is niet gemeten, dit gebeurt momenteel in een laboratoriumopstelling bij TNO.

5. Persoonlijke bescherming: wat is het effect van een mond-neus masker op de beleving van het evenement en wat de invloed is op de uitstoot en inademing van druppels in een evenementomgeving?

Het effect van mond-neus maskers op druppels is niet gemeten, dit gebeurt momenteel in een laboratoriumopstelling bij TNO. Wel is onderzocht hoe de bezoekers de mond-neus maskers hebben ervaren. Een meerderheid beoordeelt het dragen van een mond-neus masker als neutraal tot positief (61%  tijdens gehele verblijf en 72% in beweging).

6. Reiniging en desinfectie van oppervlakken en materialen: Hier is in de type I pilots geen onderzoek naar gedaan.
7. Kwetsbare groepen: Kwetsbare groepen waren uitgesloten van deelname aan de type I evenementen.
8. Sneltesten: Is de sneltest logistiek toepasbaar? Zijn er afwijkingen in sneltestresultaten t.o.v. negatieve PCR testen? Hoe reageren bezoekers op de test en een eventueel positief testresultaat?

De sneltest op locatie is in verband met de logistiek slechts beperkt toepasbaar (in dit geval 10% van alle bezoekers). De sneltestresultaten hebben geen positieve tests opgeleverd en hebben daarmee geen afwijking getoond ten opzichte van de PCR testen die 48 uur eerder werden uitgevoerd. De personen die een sneltest moesten ondergaan waardeerden deze overigens met een 8,9. Het gevoel van veiligheid wordt overduidelijk op prijs gesteld.

Fieldlab Evenementen heeft als hoofddoel om de evenementenbranche terug naar het oude normaal te brengen. Het is een gezamenlijk initiatief vanuit de evenementensector, verenigd in het EventPlatform en de Alliantie van Evenementenbouwers en de Overheid. Het programma wordt ondersteund door de ministeries van EZK, J en V, OCW, VWS.

Stichting uNLock en Fieldlab Evenementen doen eerste praktijktoets in aanloop naar de pilot evenementen

17 december – Stichting uNLock en Fieldlab Evenementen hebben afgelopen week een praktijktoets uitgevoerd om digitale Covid-19 testuitslagen uit te geven en te verifiëren op echtheid. Deze digitale Covid-19 testuitslagen kunnen in de toekomst worden ingezet bij de toegangscontrole van evenementen. Hiermee kunnen evenementen worden georganiseerd waarbij bijvoorbeeld de 1,5 meter regel kan worden losgelaten omdat alle bezoekers vlak voor het evenement negatief hebben getest op Covid-19. Tijdens de pilot evenementen in januari 2021 willen Fieldlab Evenementen en uNLock deze oplossing in gaan zetten. Dit is een nieuwe stap om de samenleving verder te kunnen openen en sectoren die zeer lijden onder de beperkingen weer perspectief te bieden.

Fraude voorkomen en privacy borgen

De ontwikkelde oplossing maakt het mogelijk om een Covid-19 testuitslag te koppelen aan de identiteit van een persoon. Deze gegevens bewaart deze persoon in een persoonlijke datakluis op zijn telefoon. Vervolgens kan de testuitslag met gekoppelde identiteit eenvoudig getoond worden bij de toegangscontrole van het evenement. De digitale testuitslag kan door de organisator real time worden gevalideerd op echtheid. Met de uNLock oplossing houdt de bezoeker regie over zijn test en ID-gegevens en wordt fraude met testuitslagen voorkomen. Met deze oplossing kunnen evenementen en grootschalige bijeenkomsten weer mogelijk gemaakt worden door bezoekers toe te laten op vertoon van deze digitale testuitslagen.

Onlangs gaf de regering toestemming voor enkele pilot events in januari. Fieldlab Evenementen gaat als eerste onderzoeken uitvoeren bij een theatervoorstelling, congres en twee voetbalwedstrijden. Fieldlab is een gezamenlijk initiatief vanuit de evenementensector, verenigd in het EventPlatform, de Alliantie van Evenementenbouwers en de Overheid. Het is mede opgezet met wetenschappers en kennisinstellingen, de Topsectoren Creatieve Industrie en Life, Sciences & Health en CLICKNL. Het Fieldlab Evenementen programma wordt ondersteund door de ministeries van VWS, OCW, EZK en JenV. Fieldlab Evenementen doet onderzoek naar diverse oplossingen om evenementen weer op een veilige manier plaats te laten vinden.

De app die in de praktijktoets werd gebruikt, is ontwikkeld door de initiatiefnemers achter Stichting uNLock. Stichting uNLock is een initiatief van een aantal Nederlandse publieke en private partijen die gezamenlijk werken aan een oplossing om digitale testuitslagen, wanneer die beschikbaar komen, op een privacy vriendelijke en betrouwbare manier te kunnen delen.

Perspectief voor evenementenbranche

Pieter Lubberts (projectmanager Fieldlab Evenementen): “De praktijktoets heeft aangetoond dat een verificatieproces bij kan dragen aan het veilig organiseren van evenementen en is daarmee een van de stappen in aanloop naar de pilot evenementen in januari. Wanneer de vervolg pilots ook succesvol verlopen, hoop ik dat we straks met een digitale testuitslag weer naar voetbalwedstrijden, festivals, congressen en concerten kunnen gaan.”

Maatschappelijk debat

Peter Verkoulen (voorzitter Stichting uNLock): “We zijn blij met de resultaten van de praktijktoets van vorige week. Deze laat zien dat het verschaffen van toegang tot een evenement op basis van een digitale testuitslag mogelijk is op een veilige, betrouwbare en privacy-vriendelijke manier. Wij denken dat het tijd is om het debat over de maatschappelijke en ethische wenselijkheid van deze oplossing met elkaar te voeren.”

Vervolg

De op 14 december aangekondigde lockdown, heeft geen invloed op de eerdergenoemde pilot events van Fieldlab Evenementen. Het kabinet heeft besloten de oorspronkelijke planning, om medio januari 2021 met de fieldlabs te starten, te handhaven.

De resultaten van de praktijktoets worden besproken en geëvalueerd binnen de stuurgroep van Fieldlab Evenementen en met de betrokken ministeries. Stichting uNLock en Fieldlab Evenementen werken in de tussentijd verder aan de voorbereiding van vervolgpilots in januari.

Stichting uNLock is een initiatief van de Dutch Blockchain Coalition (DBC), Universiteit Leiden, Rabobank, TNO, Deloitte, Ledger Leopard, CMS en stichting RINIS.

EY is aangetrokken om te adviseren over de kwaliteit van de oplossing.